<\/p>\n
To Oni upomnieli si\u0119 o swoje prawa<\/b><\/i><\/span><\/p>\n <\/p>\n \u00a0 \u00a0 \u00a0 Pod koniec 1970 roku w Polsce pog\u0142\u0119bia\u0142 si\u0119 kryzys gospodarczy, szczeg\u00f3lnie dostrzegalny w przemy\u015ble, w rolnictwie i budownictwie. Centralnie sterowana gospodarka przynosi\u0142a nisk\u0105 wydajno\u015b\u0107 produkcji, towary wytwarzano wed\u0142ug przestarza\u0142ych technologii, co uniemo\u017cliwia\u0142o ich eksport poza kraje zwi\u0105zane sojuszem ze Zwi\u0105zkiem Radzieckim. Poziom materialny przeci\u0119tnej rodziny polskiej nie poprawia\u0142 si\u0119. Statystyczny Polak sp\u0119dza\u0142 codziennie oko\u0142o 1,5 godziny w kolejkach. Brakowa\u0142o mieszka\u0144, a sytuacj\u0119 pogarsza\u0142 fakt wy\u017cu demograficznego. Brakowa\u0142o r\u00f3wnie\u017c \u017cywno\u015bci, w tym podstawowych produkt\u00f3w z tej grupy, gdy\u017c wci\u0105\u017c niedoinwestowane rolnictwo nie mog\u0142o pokry\u0107 wzrastaj\u0105cego zapotrzebowania. Niedoinwestowany by\u0142 ci\u0105gle sektor us\u0142ug, za ma\u0142o by\u0142o sklep\u00f3w, co rodzi\u0142o problemy zaopatrzenia miast. Wobec wzrastaj\u0105cej stagnacji gospodarczej PZPR podj\u0119\u0142a decyzj\u0119 podwy\u017ckach cen \u017cywno\u015bci w dniu 30 pa\u017adziernika 1970 roku. Uchwa\u0142\u0105 mia\u0142a wej\u015b\u0107 w \u017cycie jeszcze w grudniu przed \u015bwi\u0119tami Bo\u017cego Narodzenia.<\/span><\/p>\n 8 grudnia<\/span> w MSW i MON zacz\u0119\u0142y czyni\u0107 przygotowania do wprowadzania stanu pe\u0142nej gotowo\u015bci, co nast\u0105pi\u0142o trzy dni p\u00f3\u017aniej.<\/span><\/p>\n 11 grudnia<\/span> projekt Rady Ministr\u00f3w o wprowadzeniu podwy\u017cek cen artyku\u0142\u00f3w przemys\u0142owych i rolnych by\u0142 rozpatrywany przez Biuro Polityczne PZPR. Zosta\u0142 on zatwierdzony, a jedyn\u0105 osob\u0105, kt\u00f3ra go nie popar\u0142a by\u0142 Stefan J\u0119druchowski, kt\u00f3ry zwraca\u0142 uwag\u0119 na brak rozeznania jak spo\u0142ecze\u0144stwo zareaguje na t\u0119 wiadomo\u015b\u0107 o podwy\u017ckach.<\/span><\/p>\n 12 grudnia<\/span> w przem\u00f3wieniu radiowo-telewizyjnym W\u0142adys\u0142aw Gomu\u0142ka zapowiedzia\u0142 podwy\u017cki cen. Dro\u017ca\u0142y: mas\u0142o i jego przetwory o 17,6%, m\u0105ka o 16%, ryby i jego przetwory o 11,7%, makaron o 15%, kasza j\u0119czmienna o 31%, d\u017cemy o 36,2%. Jednocze\u015bnie tania\u0142y telewizory, pralki, odkurzacze, maszyny do szycia, niekt\u00f3re tkaniny i lekarstwa. Jednocze\u015bnie ju\u017c 12 grudnia do organizacji partyjnych skierowano list, kt\u00f3ry mia\u0142 za zadanie wyt\u0142umaczy\u0107 sens owych podwy\u017cek.<\/span><\/p>\n 13 grudnia<\/span> opublikowano w prasie informacj\u0119 o podwy\u017ckach cen, przekazano r\u00f3wnie\u017c stanowisko Prezydium i Komitetu Wykonawczego Centralnej Rady Zwi\u0105zk\u00f3w Zawodowych w tej sprawie, akceptuj\u0105ce podwy\u017cki. Starano si\u0119 przedstawi\u0107 je jako „regulacj\u0119 cen”, co by\u0142o zupe\u0142n\u0105 fikcj\u0105, gdy\u017c dro\u017ca\u0142y artyku\u0142y codziennego u\u017cytku, a tania\u0142y artyku\u0142y przemys\u0142owe, na kt\u00f3rych zakup rodziny decydowa\u0142y si\u0119 rzadko. Poza tym podwy\u017cki cen \u017cywno\u015bci wyznaczono na okres przed \u015awi\u0119tami Bo\u017cego Narodzenia.<\/span><\/p>\n 14 grudnia<\/span> w poniedzia\u0142ek, towar sprzedawany by\u0142 po nowych cenach. Tego samego dnia przed budynkiem dyrekcji Stoczni Gda\u0144skiej zebra\u0142 si\u0119 trzytysi\u0119czny t\u0142um pracownik\u00f3w, domagaj\u0105cy si\u0119 odwo\u0142ania podwy\u017cek. Wy\u0142oniono przedstawicieli, kt\u00f3rzy przedstawili dyrekcji swe \u017c\u0105dania, domagaj\u0105c si\u0119 rekompensat za podwy\u017ck\u0119, protestuj\u0105c jednocze\u015bnie przeciw pracy zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych, nie troszcz\u0105cych si\u0119 zupe\u0142nie o interesy pracownik\u00f3w stoczni. Wobec braku jakiejkolwiek reakcji ze strony dyrekcji poch\u00f3d ruszy\u0142 pod budynek Komitetu Wojew\u00f3dzkiego PZPR w Gda\u0144sku. Tego samego dnia, grupa demonstrant\u00f3w ruszy\u0142a w stron\u0119 Politechniki Gda\u0144skiej. Do demonstrant\u00f3w wyszed\u0142 rektor Janusz Stali\u0144ski i I sekretarz KC PZPR Zdzis\u0142aw Przew\u0142\u00f3cki. Apelowali o powr\u00f3t do pracy spok\u00f3j, po opuszczeniu budynku cz\u0119\u015b\u0107 pochodu uda\u0142a si\u0119 pod gmach rozg\u0142o\u015bni radiowej, gdzie za\u017c\u0105dano uruchomienia nadajnik\u00f3w potrzebnych do przekazania komunikatu o strajku na ca\u0142y kraj. Pr\u00f3ba zaj\u0119cia rozg\u0142o\u015bni zako\u0144czy\u0142a si\u0119 niepowodzeniem. Ca\u0142y czas oddzia\u0142y milicji stara\u0142y si\u0119 rozp\u0119dzi\u0107 t\u0142um, ale bezskutecznie. Dosz\u0142o do star\u0107 z milicj\u0105, kt\u00f3ra dysponowa\u0142a w\u00f3wczas zbyt ma\u0142ymi si\u0142ami by zatrzyma\u0107 demonstrant\u00f3w. Oko\u0142o godziny 16-tej rozesz\u0142y si\u0119 pog\u0142oski o aresztowaniu delegacji robotnik\u00f3w, kt\u00f3ra mia\u0142a rozmawia\u0107 z w\u0142adzami. Tego samego dnia z megafonu zdobytego radiowozu milicyjnego og\u0142oszono, \u017ce 15 grudnia odb\u0119dzie si\u0119 strajk powszechny. Zamieszki 14 grudnia trwa\u0142y a\u017c do wieczora, na szcz\u0119\u015bcie oby\u0142o si\u0119 bez ofiar \u015bmiertelnych. W gda\u0144skiej Akademii Medycznej udzielono pomocy 19 rannym, 16 z nich zatrzymano w szpitalu. Poza tym demonstranci spalili 2 kioski „Ruchu”, 7 samochod\u00f3w, opr\u00f3cz tego 1 samoch\u00f3d bojowy zosta\u0142 uszkodzony, zdemolowano 16 sklep\u00f3w.<\/span><\/p>\n 15 grudnia<\/span> we wtorek strajk obj\u0105\u0142 kolejne zak\u0142ady Tr\u00f3jmiasta, m.in. Stoczni\u0119 im. Komuny Paryskiej w Gdyni, gdzie robotnicy zacz\u0119li strajkowa\u0107 o godz. 6.30. W Gda\u0144sku do strajku w\u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 Zak\u0142ady Naprawy Taboru Kolejowego, Gda\u0144ska Fabryka Mebli, Fabryka Konserw Rybnych i Zak\u0142ady Futrzarskie, Stocznia P\u00f3\u0142nocna, Gda\u0144ska Stocznia Remontowa. O 6.40 robotnicy w liczbie oko\u0142o sze\u015bciu tysi\u0119cy, kt\u00f3rzy zgromadzili si\u0119 przed budynkiem dyrekcji Stoczni Gda\u0144skiej rozpocz\u0119li poch\u00f3d pod budynek Komendy G\u0142\u00f3wnej MO i Prezydium MRN. W toku walki, robotnikom uda\u0142o si\u0119 zepchn\u0105\u0107 oddzia\u0142y ZOMO na ulic\u0119 \u015awierczewskiego. Demonstranci podpalili 6 radiowoz\u00f3w i 3 samochody prywatne, a nast\u0119pnie uzbrojeni w \u017celazne pr\u0119ty i butelki z benzyn\u0105 dotarli do gmachu Wydzia\u0142u Ruchu Drogowego KM MO. Oko\u0142o godziny 8 rano w Gdyni t\u0142um robotnik\u00f3w zebra\u0142 si\u0119 przed bram\u0105 Stoczni im. Komuny Paryskiej. Dyrektor stoczni M. Tymi\u0144ski, I sekretarz KZ PZPR W. Porzycki wzywali do zaprzestania strajku i powrotu do pracy. Jednocze\u015bnie w Warszawie, odby\u0142o si\u0119 spotkanie, w kt\u00f3rym wzi\u0119li udzia\u0142: W\u0142adys\u0142aw Gomu\u0142ka, Marian Spychalski, J\u00f3zef Cyrankiewicz, Boles\u0142aw Jaszczuk, Mieczys\u0142aw Moczar, Ryszard Strzelecki Stanis\u0142aw Kania, Wojciech Jaruzelski, Kazimierz \u015awita\u0142a oraz Tadeusz Pietrzak. Po analizie sytuacji na Wybrze\u017cu obradowa\u0142o nad rozwi\u0105zaniem konfliktu. T\u0142um podpali\u0142 gmach Komitetu Wojew\u00f3dzkiego PZPR w Gda\u0144sku. We wtorek Gomu\u0142ka podj\u0105\u0142 decyzj\u0119 o u\u017cyciu broni palnej, w sytuacji gdy oka\u017ce si\u0119 to jedynym wyj\u015bciem. Decyzja ta wesz\u0142a w \u017cycie ok. godz. 12-tej. W Tr\u00f3jmie\u015bcie zacz\u0119\u0142a obowi\u0105zywa\u0107 godzina policyjna.<\/span><\/p>\n 16 grudnia<\/span> do Gda\u0144ska wjecha\u0142o wojsko, czo\u0142gi i transportery, co nie rozwi\u0105za\u0142o trudnej sytuacji, wprost przeciwnie zaostrzy\u0142o wzajemne relacje. Z rozkazu Gomu\u0142ki do Gda\u0144ska przyjecha\u0142 jego zaufany, wsp\u00f3\u0142pracownik Zenon Kliszko, kt\u00f3ry poleci\u0142 wojsku i milicji zastosowa\u0107 w razie potrzeby rozwi\u0105zanie si\u0142owe, co oznacza\u0142o w praktyce u\u017cycie broni palnej. 16 grudnia, gdy demonstranci Stoczni Gda\u0144skiej wyszli za bram\u0119, otwarto do nich ogie\u0144, pad\u0142y pierwsze ofiary \u015bmiertelne. Zamieszki przenios\u0142y si\u0119 szybko na ulice Gda\u0144ska, Gdyni, S\u0142upska oraz Elbl\u0105ga.<\/span><\/p>\n 17 grudnia<\/span> – najtragiczniejszego dnia grudnia 70, wiadukt ko\u0142o stacji Gdynia-Stocznia okaza\u0142 si\u0119 obstawiony wojskiem. Ludziom kazano si\u0119 nagle rozej\u015b\u0107, bez ostrze\u017cenia otworzono do nich ogie\u0144. Nadje\u017cd\u017ca\u0142y ci\u0105gle nowe poci\u0105gi, z kt\u00f3rych wysiadali pracownicy zmierzaj\u0105cy do Stoczni. Oko\u0142o 5 tysi\u0119cy ludzi toczy\u0142o przez 2 godziny walki z oddzia\u0142ami MO i wojskiem. Pad\u0142o wielu rannych i zabitych, w tym tak\u017ce kobieta w ci\u0105\u017cy. Wojsko i policja strzela\u0142y do t\u0142umu zebranego w peronach, patrole policyjne bi\u0142y do nieprzytomno\u015bci m\u0142odych m\u0119\u017cczyzn. Jedna z grup robotnik\u00f3w przedosta\u0142a si\u0119 do \u015br\u00f3dmie\u015bcia nios\u0105c zw\u0142oki 20-letniego ch\u0142opca owini\u0119te bia\u0142o-czerwona flag\u0105 – symbol tragedii. Ostrzelanie spokojnie id\u0105cych do pracy robotnik\u00f3w by\u0142o bez w\u0105tpienia przejawem ludob\u00f3jstwa wykonanym z zimn\u0105 krwi\u0105 na rozkaz kogo\u015b z „g\u00f3ry”, by zapobiec przekszta\u0142ceniu si\u0119 demonstracji w strajki okupacyjne. „w przypadku Gdyni mo\u017cna z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 m\u00f3wi\u0107 o masakrze – przynajmniej pocz\u0105tkowo – bezbronnego t\u0142umu”. Tego dnia – wed\u0142ug oficjalnych danych – w Gdyni zmar\u0142o z powodu ran 18 rannych, przyj\u0119to do szpitali 233 rannych, pomocy udzielano 347 osobom, „Ustalenie odpowiedzialno\u015bci prawnej b\u0105d\u017a prawno – konstytucyjnej konkretnych os\u00f3b [za te wydarzenia] jest praktycznie niemo\u017cliwe, a w ka\u017cdym razie bardzo trudne”. W tym samym czasie w Stoczni im. Warskiego w Szczecinie robotnicy wys\u0142ali swych przedstawicieli do I sekretarza KW Antoniego Walaszaka, kt\u00f3ry odm\u00f3wi\u0142 spotkania i kaza\u0142 otoczy\u0107 stoczni\u0119 funkcjonariuszami MO. Za\u0142oga Stoczni uchwali\u0142a postulaty obejmuj\u0105ce mi\u0119dzy innymi \u017c\u0105danie powo\u0142ania niezale\u017cnych od w\u0142adz zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych, podwy\u017cki p\u0142ac, obni\u017cki cen, oraz „nieszargania honoru wojskowego” poprzez przebieranie si\u0119 milicji w mundury Wojska Polskiego. Po pr\u00f3bach wyj\u015bcia ze Stoczni manifestanci zostali zaatakowani pa\u0142kami przez milicj\u0119, cofn\u0119li si\u0119, jednak ponownie podj\u0119li pr\u00f3by dostania si\u0119 pod gmach KW i wyszli uzbrojeni w metalowe rury. MO otworzy\u0142a ogie\u0144 rani\u0105c i zabijaj\u0105c wiele os\u00f3b. Demonstranci si\u0142\u0105 przebili kordony policyjne stawiaj\u0105c w p\u0142omieniach kilka woz\u00f3w MO, a\u017c poch\u00f3d dotar\u0142 w ko\u0144cu pod KW. Przera\u017ceni dygnitarze partyjni zacz\u0119li ucieka\u0107 do budynku Komendy MO. Willa Walaszaka jak i gmach KW zosta\u0142 spalony. Demonstranci atakowani przez funkcjonariuszy MO ruszyli na gmach Komendy podpalaj\u0105c przyleg\u0142e mu budynki. Drzwi Komendy wywa\u017cono, posypa\u0142y si\u0119 stamt\u0105d strza\u0142y, zn\u00f3w padli ranni i zabici. Do zdobycia budynku Komendy nie dosz\u0142o, gdy\u017c do akcji wkroczy\u0142y jednostki WP, kt\u00f3re przyby\u0142y spoza Szczecina. Policja rozpocz\u0119\u0142a pacyfikacj\u0119, unikaj\u0105c wi\u0119kszych grup, \u0142apa\u0142a i bestialsko katowa\u0142a pojedyncze osoby. Akcj\u0105 w Szczecinie dowodzi\u0142 minister spraw wewn\u0119trznych gen. Ryszard Matejewski.<\/span><\/p>\n 17 grudnia<\/span> strajkowa\u0142 tak\u017ce elbl\u0105ski „Zamech”, rejon I portu w Gda\u0144sku ZNTK „Unimor”, Gda\u0144skie Przedsi\u0119biorstwo Budownictwa Przemys\u0142owego i inne zak\u0142ady Tr\u00f3jmiasta. W wieczornym wydaniu dziennika podano do wiadomo\u015bci informacje o og\u0142oszeniu uchwa\u0142y Rady Ministr\u00f3w potwierdzaj\u0105cej zobowi\u0105zania „organ\u00f3w \u015bcigania” do podejmowania odpowiednich krok\u00f3w w celu przywr\u00f3cenia porz\u0105dku w tym „wszystkich prawnie dost\u0119pnych \u015brodk\u00f3w przymusu w\u0142\u0105cznie do u\u017cycia broni przeciwko osobom dopuszczaj\u0105cym si\u0119 zamach\u00f3w na \u017cycie i zdrowie obywateli, grabie\u017cy i niszczenia mienia oraz urz\u0105dze\u0144 publicznych”. Zamach\u00f3w na \u017cycie i zdrowie obywateli dopuszcza\u0142o si\u0119 wojsko, ale prawdopodobnie nie o to chodzi\u0142o w uchwale. O 20.00 wyst\u0105pi\u0142 premier Cyrankiewicz. Podkre\u015bli\u0142 chuliga\u0144ski charakter wyst\u0105pie\u0144 pomijaj\u0105c przyczyny robotniczych protest\u00f3w. Podkre\u015bla\u0142 straty materialne, wzywa\u0142 do\u015b\u0107 dwuznacznie: „Odrzu\u0107cie od siebie prowokator\u00f3w, nie dawajcie pos\u0142uchu awanturnikom”. Premier – podobnie jak przed czternastu laty w Poznaniu – grozi\u0142 i uspokaja\u0142. Do zamieszek na mniejsz\u0105 skal\u0119 dosz\u0142o tak\u017ce w Krakowie i Wa\u0142brzychu. Strajki wybuch\u0142y r\u00f3wnie\u017c w Warszawie, Wroc\u0142awiu, Nysie, Bia\u0142ymstoku i O\u015bwi\u0119cimiu.<\/span><\/p>\n 18 grudnia <\/span>strajkowa\u0142y: port i stocznia w Gdyni, stocznie, I i II rejon portu, ZNTK i inne zak\u0142ady Gda\u0144ska. Nie pracowa\u0142y „Zamech” i Zak\u0142ady Przemys\u0142u Drzewnego w Elbl\u0105gu, gdzie dosz\u0142o do star\u0107 przed komitetem PZPR, od strza\u0142\u00f3w policji i wojska zn\u00f3w pad\u0142y ofiary. Komitet Strajkowy Stoczni z cz\u0142onkiem partii Dopiera\u0142\u0105 na czele sta\u0142 si\u0119 jedyn\u0105 w\u0142adz\u0105 w Szczecinie. Obraduj\u0105ce z niewielkimi przerwami Biuro Polityczne zacz\u0119\u0142o si\u0119 dzieli\u0107. Na pocz\u0105tku u\u017cycie si\u0142y akceptowali wszyscy cz\u0142onkowie BP, po pewnym czasie, gdy pad\u0142y dziesi\u0105tki ofiar, kontrola nad aparatem przemocy znajdowa\u0142a si\u0119 raczej w r\u0119kach Moczara i Gierka ni\u017c Gomu\u0142ki, a kontynuacja u\u017cywania wojska do walki z demonstrantami grozi\u0142a nieobliczalnymi konsekwencjami wobec zdarzaj\u0105cych si\u0119 wypadk\u00f3w odmawiania wykonywania rozkaz\u00f3w, kierownicze gremium PZPR uleg\u0142o podzia\u0142owi. Ju\u017c 18 grudnia okaza\u0142o si\u0119, ze wi\u0119kszo\u015b\u0107 cz\u0142onk\u00f3w Biura Politycznego jest za politycznym rozwi\u0105zaniem konfliktu. Koszty wydarze\u0144 mia\u0142by zap\u0142aci\u0107 w tym przypadku Gomu\u0142ka i jego ludzie. Szef PZPR znalaz\u0142 si\u0119 w mniejszo\u015bci co do kwestii konieczno\u015bci zd\u0142awienia „kontrrewolucji”. Znalaz\u0142 si\u0119 w sytuacji bez wyj\u015bcia gdy nadesz\u0142a informacja z Moskwy, \u017ce problem nale\u017cy za\u0142atwi\u0107 wewn\u0119trznymi si\u0142ami PRL. Gomu\u0142k\u0119 odwieziono do rz\u0105dowej kliniki, gdy\u017c prawdopodobnie presja okoliczno\u015bci wywo\u0142a\u0142a atak nadci\u015bnienia.<\/span><\/p>\n Z 18 na 19 grudnia<\/span> Biuro Polityczne podj\u0119\u0142o decyzj\u0119 o ustaleniu kandydata na nowego I sekretarza PZPR. Kreml popiera\u0142 zmian\u0119 uk\u0142adu si\u0142 w Biurze Politycznym, wskaza\u0142 na Edwarda Gierka jako nowego szefa partii. Gierek przyby\u0142 po\u015bpiesznie ze \u015al\u0105ska, gdzie czuwa\u0142, by „jego klasa robotnicza” popar\u0142a go przez „spokojn\u0105 prac\u0119” i obj\u0105\u0142 w\u0142adze.<\/span><\/p>\n 19 grudnia<\/span> wojsko opu\u015bci\u0142o Stoczni\u0119 Gda\u0144sk\u0105, trwa\u0142 strajk w Szczecinie, ale policja przesta\u0142a prowadzi\u0107 akcje zaczepne. Nast\u0119pnego dnia rano wiadomo\u015b\u0107 o odsuni\u0119ciu dotar\u0142a do Gomu\u0142ki w klinice. Mimo ci\u0119\u017ckiego stanu zdrowia przyby\u0142 do sali obrad Biura Politycznego i oskar\u017cy\u0142 zebranych za spiskowanie za jego placami, akcj\u0119 zako\u0144czyli lekarze z kliniki, w kt\u00f3rej przebywa\u0142 Gomu\u0142ka nakazuj\u0105c mu powr\u00f3t do szpitala, w przeciwnym razie nie b\u0119d\u0105 r\u0119czy\u0107 za jego zdrowie ani czyny. Wys\u0142ani przez Biuro Partyjne do kliniki Kliszko i Cyrankiewicz uzyskali wreszcie pisemn\u0105 rezygnacj\u0119 od Gomu\u0142ki. Zmiana obj\u0119\u0142a tak\u017ce najbli\u017cszych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w Gomu\u0142ki, m.in. Kliszko i Spychalskiego, na kt\u00f3rych miejsce weszli do Biura Politycznego nowi ludzie, poleceni przez Gierka, m.in. Edward Babiuch, Piotr Jaroszewicz i Mieczys\u0142aw Moczar. W trybie nadzwyczajnym zwo\u0142ano w stolicy plenum KC, gdzie dokonano oficjalnych zmian, m\u00f3wiono o 36 zabitych i stwierdzano, \u017ce chuliga\u0144skie wed\u0142ug propagandy przypisanej Gomu\u0142ce zaj\u015bcia mia\u0142y autentycznie robotniczy charakter. Ca\u0142a odpowiedzialno\u015b\u0107 za kryzys spad\u0142a na Gomu\u0142k\u0119 i jego czterech wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w. Plenum trwa\u0142o zaledwie dwie godziny, by da\u0107 nowemu I sekretarzowi Edwardowi Gierkowi czas na przygotowanie przem\u00f3wienia dla telewizji. Gierek m\u00f3wi\u0142, i\u017c partii „nie wolno utraci\u0107 wsp\u00f3lnego j\u0119zyka z lud\u017ami pracy”. Zapowiedzia\u0142 rozpatrzenie mo\u017cliwo\u015bci poprawy po\u0142o\u017cenia materialnego najbiedniejszych oraz zmiany za\u0142o\u017ce\u0144 planu pi\u0119cioletniego na lata 1971-1975. Pochwali\u0142 robotnik\u00f3w, kt\u00f3rzy nie strajkowali za „dyscyplin\u0119 spo\u0142eczn\u0105”, a tym, „kt\u00f3rzy si\u0119 dali ponie\u015b\u0107 emocjom”, \u0142askawie wybaczy\u0142. Zaapelowa\u0142 o spok\u00f3j, porz\u0105dek i „jedno\u015b\u0107 ca\u0142ego narodu”. Przem\u00f3wienie Gierka zosta\u0142o na og\u00f3\u0142 odebrane pozytywnie. Spo\u0142ecze\u0144stwo w g\u0142\u0119bi kraju, zaintrygowane wydarzeniami na wybrze\u017cu, lecz ci\u0105gle nie znaj\u0105c ich krwawego przebiegu, wydawa\u0142o si\u0119 zaspokojone zmian\u0105 ekipy i nowym stylem Gierka. Jednak zmiany we w\u0142adzach nie ugasi\u0142y strajk\u00f3w.<\/span><\/p>\n 22 grudnia<\/span> wobec gro\u017aby interwencji si\u0142 MO i wojska przerwano protest w Stoczni Szczeci\u0144skiej.<\/span><\/p>\n 22 grudnia<\/span> w Szczecinie zosta\u0142o podpisane porozumienie, gwarantuj\u0105ce robotnikom zniesienie podwy\u017cek, i podwy\u017cki p\u0142ac, obiecano nie szykanowa\u0107 uczestnik\u00f3w strajk\u00f3w.<\/span><\/p>\n 24 stycznia 1971 roku<\/span> Gierek i Jaroszewicz nieoczekiwanie pojawili si\u0119 zn\u00f3w w strajkuj\u0105cej Stoczni szczeci\u0144skiej. Dzie\u0144 p\u00f3\u017aniej rozmawiali ze stoczniowcami w Gda\u0144sku. Z trudem, ale uda\u0142o si\u0119 im uzyska\u0107 poparcie. Ko\u0144cowe pytanie Gierka „Pomo\u017cecie?” i ch\u00f3ralna odpowied\u017a „Pomo\u017cemy!” przesz\u0142y do historii.<\/span><\/p>\n Luty 1971 roku<\/span> strajkowa\u0142y \u0142\u00f3dzkie w\u0142\u00f3kniarki. Uspokojenie kraju nast\u0105pi\u0142o w lutym, po cofni\u0119ciu przez rz\u0105d podwy\u017cki cen.<\/span><\/p>\n W czasie zaj\u015b\u0107 na Wybrze\u017cu zgin\u0119\u0142o oficjalnie 45 os\u00f3b (9 w Gda\u0144sku, 18 w Gdyni, 16 w Szczecinie, 1 w Elbl\u0105gu), 1165 odnios\u0142o rany. W\u015br\u00f3d rannych znalaz\u0142o si\u0119 564 cywili, 531 funkcjonariuszy MO i ORMO, 70 wojskowych. Podpalono 19 budynk\u00f3w. Si\u0142y porz\u0105dkowe zatrzyma\u0142y prawie 3 tysi\u0105ce os\u00f3b. W akcji na Wybrze\u017cu wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 \u0142\u0105cznie 27 tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy (w tym w Tr\u00f3jmie\u015bcie 13 tys., w Szczecinie 12 tys.), 550 czo\u0142g\u00f3w, 750 transporter\u00f3w opancerzonych, 2100 samochod\u00f3w, 108 samolot\u00f3w i \u015bmig\u0142owc\u00f3w, 40 jednostek p\u0142ywaj\u0105cych. Nowe w\u0142adze zmieni\u0142y spos\u00f3b post\u0119powania z robotnikami – podj\u0119\u0142y rozmowy. <\/i><\/b><\/span><\/p>\n \u00a0<\/span><\/p>\n 16 grudnia 1980 roku<\/span> w pobli\u017cu Stoczni im. Komuny Paryskiej w Gdyni ods\u0142oni\u0119to pomnik Ofiarom Grudnia 1970 w Gdyni, po\u015bwi\u0119cony poleg\u0142ym robotnikom. Ods\u0142oni\u0119to te\u017c tablice pami\u0105tkowe przy przystanku kolejki Gdynia Stocznia i przy Urz\u0119dzie Miasta, w miejscach gdzie zgin\u0119li robotnicy w grudniu 1970 roku.<\/span><\/p>\n 20 grudnia 1980 roku<\/span> przy obecnym pl. Solidarno\u015bci mia\u0142o miejsce uroczyste i podnios\u0142e ods\u0142oni\u0119cie Pomnika Ofiar Grudnia 1970 roku, autorstwa elbl\u0105skiego rze\u017abiarza Henryka Bukowskiego, przedstawiaj\u0105cego rozerwan\u0105 betonow\u0105 bry\u0142\u0119 spi\u0119t\u0105 krzy\u017cem i z mosi\u0119\u017cnym napisem – Ofiarom Grudnia 1970 – W Ho\u0142dzie Robotniczej Dumie Godno\u015bci i Woli – Solidarno\u015b\u0107 Ziemi Elbl\u0105skiej.<\/span><\/p>\n 17 grudnia 1993 roku<\/span> w rocznic\u0119 masakry grudniowej, przed budynkiem Urz\u0119du Miasta Gdyni, nast\u0105pi\u0142o uroczyste ods\u0142oni\u0119cie Pomnika Ofiar Grudnia. Pomnik w kszta\u0142cie krzy\u017ca stan\u0105\u0142 przy Al. Pi\u0142sudskiego, jego ramiona sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 z ma\u0142ych krzy\u017cy tworz\u0105cych jedn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107. Pomnik symbolizuje ofiary poniesione przez ludno\u015b\u0107 Gdyni dla uzyskania wolno\u015bci.<\/span><\/p>\n 28 sierpnia 2005 roku<\/span> na Placu Solidarno\u015bci w Szczecinie roku ods\u0142oni\u0119to pomnik upami\u0119tniaj\u0105cy ofiary wydarze\u0144 grudniowych z 1970 roku. Monument autorstwa prof. Czes\u0142aw D\u017awigaja, przedstawiaj\u0105cy posta\u0107 anio\u0142a nios\u0105cego koron\u0119 cierniow\u0105 stan\u0105\u0142 przed Komend\u0105 Wojew\u00f3dzk\u0105 Policji. Pod pomnikiem umieszczono tablice z imionami i nazwiskami 16 ofiar \u015bmiertelnych tamtych wydarze\u0144.<\/span><\/p>\n \u00a0<\/span><\/p>\n Wroc\u0142aw, grudzie\u0144 2008<\/span><\/p>\n <\/p>\n Wiceprzewodnicz\u0105ca<\/span> WYDARZENIA GRUDNIA ’70 NA WYBRZE\u017bU To Oni upomnieli si\u0119 o swoje prawa \u00a0 \u00a0 \u00a0 Pod koniec 1970 roku w Polsce pog\u0142\u0119bia\u0142 si\u0119 kryzys gospodarczy, szczeg\u00f3lnie dostrzegalny w przemy\u015ble, w rolnictwie i budownictwie. Centralnie sterowana gospodarka przynosi\u0142a nisk\u0105 … Czytaj wi\u0119cej >><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":273,"menu_order":2,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.nszz.pwr.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/444"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.nszz.pwr.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.nszz.pwr.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nszz.pwr.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nszz.pwr.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=444"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.nszz.pwr.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/444\/revisions"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nszz.pwr.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/273"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.nszz.pwr.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=444"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Pomniki Grudnia ’70 w niepodleg\u0142ej ju\u017c Polsce<\/span><\/strong><\/h3>\n
\n16 grudnia 1980 roku<\/span> w X rocznic\u0119 wydarze\u0144 grudnia 70 w Gda\u0144sku na pl. Solidarno\u015bci ods\u0142oni\u0119to Pomnik Poleg\u0142ych Stoczniowc\u00f3w 1970. Monument w postaci trzech krzy\u017cy z kotwic powsta\u0142 w wyniku realizacji postulat\u00f3w strajkuj\u0105cych stoczniowc\u00f3w Stoczni Gda\u0144skiej w sierpniu 1980 roku. Upami\u0119tnia wydarzenia grudnia 1970 roku i znajduje si\u0119 niedaleko miejsca, gdzie padli trzej pierwsi zabici stoczniowcy wychodz\u0105cy ze Stoczni Gda\u0144skiej. Inicjatyw\u0119 budowy tego pomnika wysun\u0105\u0142 ju\u017c w 1971 Henryk Lenarciak. Projektantami pomnika s\u0105: Bogdan Pietruszka, Wies\u0142aw Szy\u015blak, Wojciech Mokwi\u0144ski i Jacek Krenz. P\u0142askorze\u017aby w dolnej cz\u0119\u015bci pomnika s\u0105 autorstwa Roberta Pelpli\u0144skiego i El\u017cbiety Szczodrowskiej. Ka\u017cdy krzy\u017c (wa\u017c\u0105cy 42 tony, z kotwic\u0105 o dwie wi\u0119cej) jest wysoki na 42 metry. Na pomniku zosta\u0142 tak\u017ce umieszczony fragment wiersza Kt\u00f3ry skrzywdzi\u0142e\u015b Czes\u0142awa Mi\u0142osza.<\/b><\/span><\/p>\n
\n KZ NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d<\/span> <\/span>
\n przy Politechnice Wroc\u0142awskiej<\/span>
\n Jadwiga Szymonik<\/span><\/p>\n\n